Minn hlátur er sorg

Færðu inn athugasemd
allt, bækur

Frá því að ég kynntist Ástu Sigurðardóttur þegar ég las og svo seinna kenndi íslenska bókmenntasögu hefur mér alltaf þótt hún sveipuð mikilli dulúð og leynd. Ég vissi að hún lifði óvenjulega lífi fyrir konu um miðja síðustu öld. Var skáld og myndlistamaður, bóhem, óvenjulegt peð í tafli bókmennta. Módel svölustu portrettmyndar tuttugustu aldarinnar. Eiginkona Þorstein frá Hamri og móðir barna þeirra. Meira vissi ég ekki en þetta allt segir aðeins hálfa söguna – ef það. Dulúðin og leyndin segir meira um mig en Ástu því ég hef hreinlega aldrei gefið mér nægan tíma til að kynnast henni betur fyrr en nú þegar ég las ævisögu Friðriku Benónýs, Minn hlátur er sorg. Það er ekki eins og ég hefði ekki getað gert það fyrr. Bókin kom út fyrir tæpum 30 árum og ég hefði því vel getað gluggað í hana þegar áhuginn minn á Ástu kviknaði fyrst. En ég kaus greinilega að svipta ekki hulunni af ímyndinni.

Asta1
Portrettmynd Jóns Kaldal

Ásta var ekki aðeins skáld og bóhem, sem er sú mynd sem er venjulega dregin upp, heldur móðir sex barna, eiginkona, skáldkona sem þráði fátt meira en að lifa í skáldskap, fíkill. Hún lifði í tveimur heimum og var „í lausu lofti á mörkum skáldskapar og raunveruleika, en hefur þó aldrei fótfestu í öðru hvoru.“ (170) Hún hafði miklar hugmyndir um skáldskaparlistina og hvernig hún ætlaði að helga lífi sínu henni en draumarnir voru „stórir og bjartsýnir. Framkvæmdin lítil og svört.“ (170)

Smátt og smátt missir Ásta tökin. Hún verður undir í baráttunni við bakkus og tapar öllu. Þar á meðal börnunum sem hún elskaði meira en allt en leitin að vímunni getur verið ástinni yfirsterkari og hún var það svo sannarlega í hennar tilfelli. En hún vildi alla tíð meira en „þráin eftir eðlilegu lífi eykst eftir því sem hún fjarlægist það meira“ (171). Ásta skrifaði börnunum sínum hvar sem þau voru í fóstri hverju sinni. Í einu bréfinu sést að hún hefur áhyggjur af menntun þeirra og áhugi hennar á íslenskum bókmenntum og ást hennar á íslenskri tungu skín í gegn:

„Nota Bene! Reynið að læra utanbókar öll beztu kvæðin, t.d. Ásareiðina eftir Grím Thomsen og Ferðalok eftir Jónas Hallgrímsson. Einnig athugið þið að reyna að læra þulur Theodóru Thoroddsen utanbókar og skilja málið, skynja hvernig íslenskan glitrar einsog hrím í hvítalogni.“ (175)

Eins og Friðrika segir í inngangi reynir hún ekki að rekja ævi Ástu frá ári til árs heldur að draga upp mynd af Ástu „í eins sannferðugum litum og [henni] er unnt.“ (9) Ég naut lestursins mikið og bókin og ævi Ástu mun eflaust hafa einhver áhrif á mig til lengri tíma. Bókin er mjög fallega skrifuð og í henni eru málsgreinar sem hafa strax og bein áhrif, t.d. þessi fína áminning:

„Og kannski er allt sem okkur þykir varið í af þessa heims hlutum hverfult og einskis nýtt tál. – En maður þarf langan tíma til að skilja það, – ef til vill all æfina. Það er kuldaleg staðreynd.“ (38–39)

Systir mín fær bókin lánaða á eftir. Ég mæli með að aðrir fái hana lánaða á næsta bókasafni.

Friðrika Benónýs. 1992. Minn hlátur er sorg. Ævisaga Ástu Sigurðardóttur. Iðunn, Reykjavík.

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s